Dlaczego jelita bolą? Zrozumienie przyczyn i mechanizmów bólu
Ból jelit to dyskomfort w dolnych partiach jamy brzusznej. Wynika z problemów trawiennych, stanów zapalnych lub schorzeń przewlekłych.
Czy jelita bolą, to pytanie zadaje sobie wielu ludzi. Dolegliwości w jamie brzusznej często świadczą o źle zbilansowanej diecie. Mogą również wskazywać na zaparcia lub alergie pokarmowe. Ból jelit może sygnalizować chorobę. Może też wskazywać na nieprawidłowości w pracy układu pokarmowego. Przewlekłe problemy jelitowe mogą sygnalizować choroby układu pokarmowego. Przykładem są choroby zapalne jelit. Nie zawsze przewlekłe dolegliwości jelitowe oznaczają poważne choroby. Czasem są spowodowane nieprawidłową dietą. Może je wywołać nadwrażliwość pokarmowa IgG-zależna. Ból w jelitach może być wywołany błędami dietetycznymi. Może też wynikać z nietolerancji pokarmowej. Poważne schorzenia również wywołują ból. Należą do nich wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna. Bolesne skurcze jelit mogą być związane ze stresem. Niewłaściwe żywienie także przyczynia się do dolegliwości.
Zespół jelita drażliwego (IBS) to jedno z najczęstszych zaburzeń przewodu pokarmowego. Charakteryzuje się przewlekłymi bólami brzucha. Często towarzyszą mu wzdęcia, zaparcia lub biegunki. Zespół jelita drażliwego-charakteryzuje się-nawracającym bólem. W przebiegu IBS występują nawracające dolegliwości bólowe brzucha. Biegunki i zaparcia pojawiają się czasem naprzemiennie. *Gdy bolą jelita*, często jest to związane właśnie z tym zespołem. IBS dotyka 10-20% populacji. Zespół jelita drażliwego związany jest z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego. Zaburzenia flory bakteryjnej również odgrywają rolę. Obniżenie ilości bakterii Lactobacillus i Bifidobacterium jest typowe. Zwiększona ilość Escherichia coli, Streptococcus, Clostridium spp. także występuje. Stres i niezdrowa dieta sprzyjają rozwojowi IBS. Objawy IBS mogą nasilać się pod wpływem stresu. Zła dieta i zła jakość snu także wpływają negatywnie. Przyczyny IBS nie są dokładnie znane. Stres, dieta i styl życia to czynniki ryzyka.
Choroby zapalne jelit (IBD) to poważne przyczyny przewlekłych dolegliwości. Należą do nich choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG). IBD-powoduje-przewlekłe dolegliwości. Choroby Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroby zapalne jelit. Mogą powodować przewlekłe dolegliwości. Wzrost zachorowalności na IBD odnotowuje się. Szczyt zachorowalności na IBD przypada między 20 a 40 rokiem życia. W Polsce na nieswoiste zapalenia jelit cierpi około 100 tysięcy osób. 75% chorych ma wrzodziejące zapalenie jelita grubego. 25% cierpi na chorobę Leśniowskiego-Crohna. Choroby zapalne jelit powodują lokalizowane dolegliwości. Często występują biegunki z krwią. Bóle po lewej lub prawej stronie brzucha są typowe. Skurcze jelit mogą wskazywać na chorobę Leśniowskiego-Crohna.
Oto 6 różnych kategorii przyczyn bólu jelit:
- Nietolerancje pokarmowe (laktoza, gluten) – nietolerancja laktozy-wywołuje-wzdęcia, luźne stolce po spożyciu.
- Zaburzenia czynnościowe (np. zespół jelita drażliwego) – charakteryzują się nawracającym bólem i problemami z wypróżnianiem.
- Choroby zapalne jelit (Crohna, wrzodziejące zapalenie) – powodują przewlekłe dolegliwości, często z krwią w stolcu.
- Infekcje bakteryjne lub wirusowe – wywołują ostre zatrucia pokarmowe z biegunkami.
- Przerost bakteryjny jelita cienkiego (SIBO) – objawia się nadmiernym wzdęciem brzucha i innymi dolegliwościami.
- Czynniki psychiczne (stres, lęk) – mogą nasilać objawy bólu jelit i wpływać na ich przebieg.
| Typ przyczyny |
Przykłady chorób/stanów |
Charakterystyka bólu |
| Czynnościowe |
Zespół jelita drażliwego |
Ból kurczowy, ustępujący po wypróżnieniu |
| Zapalne |
Choroba Leśniowskiego-Crohna, WZJG |
Przewlekły ból, często z biegunką i krwią |
| Infekcyjne |
Zatrucie pokarmowe, biegunki po antybiotykach |
Ostry, nagły ból, często z nudnościami i wymiotami |
| Nietolerancje/Dieta |
Nietolerancja laktozy, gluten, ból jelit po jedzeniu |
Ból po spożyciu konkretnych produktów, wzdęcia |
| Mechaniczne/Inne |
Niedrożność jelit, przepuklina, czynniki psychiczne |
Ból kurczowy, promieniujący, często nasilający się |
Różnicowanie przyczyn
